چهارشنبه, شهریور 29, 1396

راسته نهنگ ها

آب بازان پستاندارانی آبزی هستند و تمام عمر خود را در آب می گذرانند. بدن این حیوانات برای زندگیراسته نهنگ ها در داخل آب تغییر شکل یافته و شباهت زیادی به ماهی پیدا کرده است. گردن ندارند، دم به باله دمی تبدیل شده و این باله برخلاف باله برخلاف باله دمی ماهی ها، نسبت به سطح آب حالت افقی دارد. حرکت و پریدن حیوان به خارج از آب به وسیله بالا و پایین بردن آن انجام می گیرد. پا ندارند، دست ها به باله های سینه ای تبدیل شده است که مانند فرمان اتومبیل جهت حرکت را تعیین می کنند. باله های سینه ای از نظر شکل و اندازه متفاوت هستند در برخی مانند نهنگ گوژپشت دراز و در برخی مانند دلفین قاتل، پهن و پارو مانندند. در قسمت پشت، باله پشتی کوچکی وجود دارد که در وسط پشت و یا عقب تر قرار دارد. این باله در برخی بلند و خمیده، در برخی بسیار کوچک و یا اصلاً وجود ندارد. لاله گوش ندارند. بینی یک یا دو سوراخ دارد که در بالاترین ناحیه سر قرار گرفته اند. سوراخ های بینی برای جلوگیری از ورود آب به داخل آنها قابل انسدادند. آب بازان مانند سایر پستانداران شُش دارند و برای نفس کشیدن به سطح آب می آیند. پوست آنها صاف و بدون مو است. موهای کوتاهی که در اطراف دهان جنین بعضی از نهنگ های بدون دندان وجود دارد با بالا رفتن سن حیوان از بین می رود. به منظور افزایش سرعت و جلوگیری از هدر رفتن گرمای بدن، غدد پستانی و اندام های تناسلی و دفعی پنهان است.
آب بازان فاقد غدد تولیدکننده عرق و تولیدکننده چربی هستند. یک لایه فیبری در زیر پوست دارند که به وسیله چربی و یا روغن پر می شود. این لایه به عنوان عایق عمل نموده، دمای بدن را در آب های سرد حفظ می کند. علاوه بر آن لایه چربی به عنوان منبع ذخیره انرژی عمل می کند و در اعماق آب نیز باعث کاهش فشار آب بر بدن می شود. قطر لایه چربی در برخی از نهنگ های بدون دندان ممکن است از نیم متر تجاوز کند. در زمانی که آب بازان به اعماق آب فرو می روند جریان خون در سطح بدن و ماهیچه ها کاهش می یابد. همچنین با کم شدن ضربان قلب از میزان اکسیژن مصرفی نیز کاسته می شود.
نهنگ های با دندان معمولاً صداهای متعددی در زیر آب ایجاد می کنند. یکی از صداها به صورت کلیک های منظم است. اغلب محققین بر این باورند که امواج صوتی در محوطه پیچیده ای واقع در حفره بینی تولید می گردد.  این امواج پس از متمرکز شدن در ناحیه مِلون (Melon) که محوطه ای سرشار از روغن در جلو پیشانی است به بیرون فرستاده می شوند. امواج صوتی دریافتی نیز از طریق آرواره زیرین که دارای توده های سرشار روغن است مستقیماً به گوش داخلی هدایت می گردند. این سیستم بازیابی امواج (Echo- Location) اغلب برای آگاهی از وضعیت محیطِ اطراف و جست و جوی غذا مورد استفاده قرار می گیرد. صدای دیگر صدای سوت مانندی است که معمولاً برای ارتباط با یکدیگر به منظور مشخص کردن محدودیت ها، حرکت های دسته جمعی و انتقال اطلاعات در مورد غذا، خطر و سایر فاکتورها به اعضاء گروه به کار می رود. چنین به نظر می رسد که نهنگ های بدون دندان فقط صداهای سوت مانند را تولید می کنند. چشم های اکثر آب بازان برای دیدن در زیر آب تطابق یافته است. آنها همچنین قادرند بیرون آب را نیز به خوبی ببینند. حس بویایی در نهنگ های بدون دندان وجود ندارد و در نهنگ های با دندان نیز بسیار کم است. آب بازان معمولاً یک بچه می زایند که حدود یک سوم تا یک چهارم طول بدن مادر است. به مجرد زایمان، نوزاد جهت تنفس به سطح آب می آید. اغلب آب بازان نوزاد خود را با فشار به طرف سطح آب می رانند بعد از این که نوزاد تنفس کرد قادر است همراه مادر به زیر آب برود. آب بازان دو نوک پستان دارند که در دو طرف دستگاه تناسلی قرار دارد. پستان ها گنجایش شیر زیادی دارند. آنها با انقباض ِ ماهیچه ها شیر را به دهان بچه تزریق می کنند.
راسته آب بازان شامل دو زیرراسته است، زیرراسته نهنگ های بدون دندان (MYSTACETI) که به عوض دندان تیغه های بلندی (بالن) در دهان دارند و زیرراسته نهنگ های با دندان (ODONTOCETI) که دارای دندان می باشند.
تاکنون از نهنگ های بدون دندان یک خانواده به نام نهنگ های شکیل و از نهنگ های با دندان سه خانواده به نام نهنگ های اسپرم، دلفین ها و پورپویزها در آب های خلیج فارس و دریای عمان شناسایی شده است که مجموعاً تعداد 18 گونه را شامل می گردند.